کلیات و مبانی حقوق ثبت شرکت ها(قسمت ششم)

آموزش

کلیات و مبانی حقوق ثبت شرکت ها(قسمت ششم)

گفتار چهارم :نحوۀ امضای دفاتر اختصاصی ثبت شرکت ها

در مورد نحوۀ امضای دفاتر ثبت شرکت ها، اختلاف روش بین بعضی از مراجع ثبتی وجود داره به طوری که با بررسی‌های به عمل اومده توسط ادارۀ نظارت بر ثبت شرکت ها و مؤسسات غیرتجاری استان ها، بعضی از مراجع ثبتی شهرستان ها، تمامی سهامداران رو مجبور میکنن تا به مراجع ثبت برن و دفاتر رو امضاء کنن. برای مثال اگر شرکتی صد نفر شریک یا سهامدار داشته باشه باید تمامی اونها به مراجع ثبتی مراجعه کنن و دفاتر رو امضاء کنن که این عملکرد بعضی از مراجع ثبتی جای تأمل داره.
جدا از این در قوانین تجاری، نوعی نظام جانشینی تنظیم و امضاء اسناد در شرکت های تجاری پیش بینی شده (مدیر عامل شرکت با توجه به اختیاراتی که هیئت مدیره بهش میده حق امضاء از طرف شرکت رو داره). به نظر میرسه لزومی نداره که برای تنظیم اسناد و امضای اونها همۀ سهامدارای شرکت به ادارۀ ثبت مراجعه کنن، چون هیئت مدیره یا مدیر عامل مطابق اساسنامه، نمایندۀ شخصیت حقوقی شرکت محسوب میشه و برای تنظیم اسناد حضور این نماینده‌ها کافیه.
بعضی دیگه از مراجع ثبتی به پیروی از نحوۀ ثبت املاک در دفاتر املاک، امضای رئیس و یا مسئول واحد ثبتی رو ذیل ثبت شرکت ها الزامی میدونن، و برخی دیگه از همکاران ثبتی هم با توجه به اینکه مراجع ثبت شرکت ها رو به نوعی جانشین دفاتر اسناد رسمی میدونن، در نتیجه امضاء و تنظیم دفاتر ثبت شرکت ها رو همانند دفاتر اسناد رسمی دونسته و تشریفات تنظیم سند در دفاتر اسناد رسمی رو برای تنظیم سند ثبت شرکت ها الزامی میدونن.
در قانون بخشنامه های زیادی برای امضاء و تنظیم دفاتر ثبت شرکت ها پیش بینی شده و اختلاف هایی بینشون وجود داره که باعث شده برداشت های حقوقی متفاوتی از این بخشنامه ها بشه.
یکی دیگه از موارد اختلاف مراجع ثبت شرکت ها، امضای دفاتر از سوی نمایندگان و وکلای شرکته که بعضی از مراجع ثبت این نمایندگی رو قبول دارن و بعضی دیگه اونو با ابهام می پذیرن.
در حال حاضر با توجه به دستورالعمل ثبت الکترونیکی شرکت ها و مؤسسات غیرتجاری ریاست سازمان ثبت اسناد و املاک، مراحل چگونگی اقدام درخصوص مراجعه ذی سمت و احراز نماینده یا وکیل جهت امضای دفاتر الکترونیکی و تأیید ثبت تأسیس و تغییرات انواع شرکت ها و مؤسسات غیرتجاری به شرح زیر امکان پذیره:
برای مراجعه و امضای آگهی‌های ثبتی اشخاص حقوقی، مدیران و یا دارندگان حق امضاء و یا نماینده و وکلای اون ها (وکلای دادگستری و یا وکلای رسمی) و یا اشخاص مجاز از طرف هیئت مدیره و یا مجمع عمومی که در سامانه معرفی شده‌اند، میتونن به عنوان ذی سمت، دفاتر الکترونیکی ثبت شرکت ها رو امضاء کنن که در این مورد معاونت امور اسنادیی گفته: ( وکالتنامه‌ای رسمی را مراجع قضایی هم بدون هیچ تردیدی پذیرفته و در سایر ادارات و سازمان ها هم همین گونه است در خصوص سایر وکالتنامه های عادی دیگر رویه به سمت قبولی می باشد.)
طبق قانون، دفتر حقوقی سازمان ثبت اسناد و املاک‌، با توجه به جایگاه هیأت مدیره در شرکت و نیز اعتبار تصمیمات مجامع عمومی شرکت ، اشخاص مجاز از طرف هیأت مدیره و یا مجمع عمومی، میتونن نسبت به ثبت کلیۀ صورت جلسات و امضای دفاتر ثبت شرکت ها اقدام کنن. دفتر حقوقی سازمان ثبت اسناد و املاک میتونه همۀ امور اداری رو به موجب وکالتنامۀ رسمی‌ای که از سمت متقاضیه، انجام بده.
طبق قانون مدنی دربارۀ وکالت، مبنی بر اعطای حق قانونی به اشخاص جهت گرفتن وکیل، مراجعۀ اشخاص حقیقی ( اعم از وکیل یا غیر از اون)، با ارائۀ وکالتنامۀ رسمی تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی، برای ثبت اشخاص حقوقی ایراد قانونی نداره.
در حال حاضر تنظیم و امضای دفاتر ثبت شرکت ها تأثیر گرفته از دستورالعمل ثبت اسناد و املاکه، و به نظر میرسه برای امضای ثبت شرکت ها، مدیران و یا دارندگان حق امضاء و یا نماینده و وکلای اون ها ( اعم از وکلای دادگستری و یا وکلای رسمی) و یا اشخاص مجاز از طرف هیئت مدیره و مجامع عمومی، می تونن دفاتر ثبت شرکت ها رو امضا کنن.
مبحث چهارم: حقوق تحلیلی شرکت ایرانی و خارجی
با توجه به اینکه باید تابعیت شرکت های تجاری در مراجع ثبتی مشخص باشه، اهمیت شناسایی دقیق و آثار حقوقی اون ها باید مورد بررسی قرار بگیره.

تابعیت در قانون

تابعیت، یه رابطۀ سیاسیه که فرد یا چیزی رو به دولتی مربوط میکنه به صورتیکه حقوق و تکالیف اصلی اون از همین رابطه به وجود میاد، مثل تابعیت هر شخص، یا تابعیت یک کشتی یا هواپیما نسبت به دولت متبوع. تابعیت میتونه براساس رضایت یا قراردادی باشه.
تابعیت، عبارته از رابطه سیاسی و معنوی که اشخاص رو چه حقیقی و چه حقوقی، به دولت مشخص مربوط میسازه و در نتیجه اون، شخص و دولت از حقوق و تکالیف متقابل برخوردار میشن.
تابعیت یک رابطۀ حقوقیه، چون شخص (حقیقی یا حقوقی) از آثار حقوق و امتیازات در نظر گرفته شده در قوانین و مقررات اون کشور برخوردار میشه، همچنین یک رابطۀ سیاسیه چون ناشی از حقوق قدرت و حاکمیت دولتیه که شخص رو از خودش می دونه.

گفتار نخست: تابعیت شرکت های تجاری

تابعیت شرکت های تجاری توسط مراجع ثبتی اعلام میشه. شناسایی و تعیین تابعیت شرکت های تجاری به دلایل زیر مهمه:
۱ – تعیین تابعیت شرکت تجاری مشخص میکنه که آیا تشکیل، طرز کار و یا انحلال شرکت، به موجب قانون کشور متبوع شرکت درست بوده یا نه.
۲ – در خیلی از موارد، قانون گذار داخلی امتیازاتی رو برای اتباع یک کشور مقرر می کنه.
۳ – دولت‌ها موظند تا ازشرکتی که تابعیت اونها رو داشته باشه، حمایت دیپلماتیکی کنن.
۴ – از نظر مالیاتی تشخیص شرکت‌های ایرانی و خارجی مهمه.
۵ – در اکثر کشورها، شرکت‌های خارجی در صورتی میتونن فعالیت اقتصادی کنن که به اونها مجوز مخصوصی داده بشه.
۶ – هر وقت یک شرکت خارجی ثبت بشه، برای اون شرکت خارج کردن ارز شرایط آسون‌تری داره.
با توجه به اهمیت موضوع، مطابق قانون هر شرکتی که در ایران تشکیل بشه و مرکز اصلی اون ایران باشه یک شرکت ایرانیه. بنابراین تابعیت این شرکت‌ها همون اقامتگاهشونه. طبق قانون تجارت، اشخاص حقوقی تابعیت مملکتی رو دارن که اقامتگاه اونها در اون کشوره، بنابراین شرکتی که در ایران تشکیل شده و مرکز اصلیشم ایرانه یک شرکتی ایرانیه، اما شرکتی که در خارج تشکیل شده و مرکزش هم در خارجه، یک شرکت خارجیه.
در خصوص تغییر تابعیت شرکت سهامی در قانون تجارت اومده که: هیچ مجمع عمومی نمیتونه تابعیت شرکت رو تغییر بده. در مورد شرکت با مسئولیت محدود هم گفته شده که شرکا نمیتونن تابعیت شرکت رو عوض کنن مگر به اتفاق آراء.
در حقوق تجارت آیا اینکه اشخاص حقوقی هم مثل اشخاص حقیقی دارای تابعیت میباشند جای فکر داره و هرچند تابعیت اشخاص حقوقی درقوانین و مقررات پذیرفته شده، اما شناسایی تابعیت در برخی از موارد از جمله شرکت‌های چند ملیتی دشواره.

شرکت‌های چند ملیتی

شرکت های چند ملیتی از یک شرکت مادر و تعدادی شرکت فرعی وابسته در کشورهای مختلف تشکیل شده و معمولاٌ این نوع شرکت ها از قدرت اقتصادی خوبی برخوردارن. مثل آی بی ام، نستله و جنرال الکتریک؛ همچنین شرکت های بین المللی به شرکت هایی گفته میشه که در قالب های معین و طبق قوانین مشخص در یک محدودۀ صنعتی و تجاری مشخص، (مثل اروپا) و در تمام کشورهایی که جزء آن محدوده هستن قابل تشکیل بوده و می تونن در اون قلمرو به فعالیت بپردازن. این شرکت ها تابع قوانین ملی مشخصی نیستن و معمولاٌ توسط معاهدات بین المللی ایجاد میشن. مثل بانک بین المللی .

گفتار دوم: اصول شناسایی تابعیت شرکت های تجاری

یکی از موضوعات مهم مربوط به روابط اقتصادی و بازرگانی بین المللی، شرکت هایی هستند که در جریان سرمایه گذاری خارجی در کشور میزبان و مطابق با قوانین اون به عنوان شرکت محلی تشکیل و به ثبت میرسن. بعضی از کشورها مثل چین و فرانسه این طور شرکت ها رو کاملاٌ داخلی میدونن و بعضی از کشورها هم این نوع شرکت ها رو داخلی نمیدونن و برخورد متفاوتی با این شرکت ها دارن.
هرچند که اختیار شناسایی شرکت با سرمایۀ خارجی در اختیار دولت میزبانه، اما طبق قوانین دیوان بین-المللی دادگستری و همچنین کنوانسیون بین المللی وین این قبیل شرکت ها داخلی محسوب میشن و معیار حقوقی اقامتگاه شرکت مد نظر می باشه و تابعیت سرمایه گذار مهم نیست.
با توجه به قوانین بین المللی وعرف بین الملل موارد مهم تئوری تابعیت به شرح زیر هستند:
۱ – اصل اقامتگاه: طبق قانون هر شرکتی که در ایران ثبت میشه و مرکز اصلیش در ایرانه، شرکت ایرانی محسوب میشه. البته در قوانین جدیدی که تصویب شده در خصوص ملاک شرکت ایرانی و خارجی بحث سرمایه هم لحاظ میشه. ممکنه که در خصوص اقامتگاه، مؤلفه ها و متغیراتی مثل محل ثبت شرکت و یا محل فعالیت و عملیات اون و یا محل اداره و کنترل شرکت ها به عنوان شاخص شناسایی اقامتگاه در نظر گرفته شه.
۲ – اصل منشأ سرمایه: طبق قوانین بعضی از کشورها ملاک تشخیص تابعیت یک شرکت، منشأ سرمایه از کشور مبدأ می باشه.
۳ – اصل تابعیت شرکاء: طبق قانون، برخی از کشورها ملاک خارجی و یا داخلی بودن یک شرکت، و یا داشتن عنصر خارجی و سرایت قوانین به اون شرکت رو تابعیت شرکاء می دانن.
۴ – اصل قرارداد و یا تابعیت داور: ممکنه طبق قواعد بین المللی با رضایت و توافق شرکاء و سهامداران، تابعیت یه شرکت غیر از اقامتگاه و یا تابعیت شرکاء انتخاب شه.
قانون نمونۀ آنسیترال و سایر مقررات بین المللی برای این موضوع مباحث جدیدی رو مطرح کرده، که با شرایط کشور ایران تفاوت های اساسی به دنبال داره، و رویکرد قانون گذار ایران در عرصۀ تجارت بین-المللی اگر هم مبتنی بر ملاحظات واقعی باشه، میتونه اثر منفی در رصد و شناسایی و مراودات بین-المللی داشته باشه.
به طور کلی با توجه به قوانین ایران هر شرکتی که در ایران ثبت بشه و مرکز اصلیش ایران باشه، شرکت ایرانی محسوب میشه.
همچنین اگه شرکتی توی ایران تشکیل نشه ولی مرکز اصلیش ایران باشه، طبق نظر حقوقدانان تابعیت ایرانی داره.
بنابراین قانون کشور ایران تابعیت شرکت ها رو وابسته به مرکز اصلی اون ها (اقامتگاه شرکت) میدونه.

شرکت ایرانی و شرکت خارجی در قوانین جدید:

شرکت ایرانی: شرکتی است ثبت شده در مراجع قانونی داخل کشور، که صد در صد سهام اون متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی ایرانه.
شرکت خارجی: عبارته از شرکت های خارجی ای که صد در صد سهام اونها متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی غیر ایرانیه و براساس قوانین جمهوری اسلامی ایران در کشور فعالیت می کنن.
شرکت ایرانی – خارجی: شرکت ثبت شده در ایران، که بیش از پنجاه و یک درصد سهام اون متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی ایرانی و بقیۀ سهام اون متعلق به اشخاص حقیقی و حقوقی خارجیه.
شرکت خارجی – ایرانی : شرکت ثبت شده در مراجع قانونی داخل کشور، که بیش ازپنجاه و یک درصد سهام اون متعلق به شرکت های خارجی مورد قبول جمهوری اسلامی ایرانه و مابقی سهام متعلق به اشخاص حقیقی یا حقوقی ایرانیه.


لطفا به این محتوا امتیاز دهید